SolidWorks in de Nederlandse maakindustrie

Van een casinowinst naar Dassault Systèmes

Nog geen vier jaar na de oprichting was het voorbij met de zelfstandigheid. In 1997 kocht Dassault Systèmes SolidWorks voor ongeveer 310 miljoen dollar in aandelen — het Franse concern dat op dat moment CATIA maakte, het pakket waarmee vliegtuigen worden ontworpen.

Dat is een minder logische aankoop dan het lijkt. Dassault zat aan de bovenkant van de markt en had daar geen concurrentie; wat het miste was de onderkant, waar duizenden kleine toeleveranciers net waren begonnen met 3D.

SolidWorks bleef onder eigen naam bestaan en werd niet in CATIA opgelost.

Vandaag wordt het aantal gebruikers wereldwijd geschat op zo'n 7,5 miljoen. Daarmee is het niet het zwaarste CAD-pakket dat er is, maar wel het pakket dat de meeste mensen daadwerkelijk bedienen.

Waarom SolidWorks werkt zoals het werkt

Links in beeld staat de boom: elke schets, elke extrusie, elke afronding, netjes in de volgorde waarin ze zijn gemaakt. Verander een maat bovenin en alles eronder rekent zichzelf opnieuw uit.

Wie er dagelijks in werkt, denkt er niet meer over na. Toch is dat idee — parametrisch, feature-based modelleren — niet in 1995 in Massachusetts bedacht. Het kwam van PTC, dat het eind jaren tachtig met Pro/ENGINEER op de markt bracht en er de hele CAD-wereld mee omgooide.

Hirschtick maakte het niet nieuw; hij maakte het betaalbaar.

Modelleren lijkt meer op programmeren dan op tekenen

Je legt niet vast hoe een onderdeel eruitziet, maar hoe het bedoeld is: welke maat leidend is, wat meebeweegt als die maat verandert, welk vlak waaraan vastzit. Design intent, in de woorden van het pakket zelf.

Een model dat goed is opgebouwd, doorstaat een wijziging van de klant in tien minuten. Een model dat is opgebouwd zoals het toevallig uitkwam, valt om in een regen van rebuild errors — en dan bouwt iemand het opnieuw.

CAD is gereedschap, geen vakmanschap. Een timmerman wordt niet afgerekend op zijn hamer maar op de kast die er staat. Daarom gaat een intakegesprek bij ons zelden over welke knoppen iemand kent, en vrijwel altijd over hoe hij een model opbouwt.

De rekenkern is niet van Dassault

De kern die onder SolidWorks de daadwerkelijke geometrie berekent, komt van de concurrent. Parasolid, oorspronkelijk in Cambridge ontwikkeld en al sinds 1986 in omloop, is eigendom van Siemens — dezelfde kern die onder Siemens NX en Solid Edge draait.

De klassieke desktopversie van SolidWorks rekent dus met de motor van de tegenstander. Dat verklaart waarom een .x_t-bestand tussen die pakketten zo opvallend schoon overkomt, terwijl een STEP-import elders geregeld met reparatiewerk gepaard gaat.

Voor de nieuwere functies rond het 3DEXPERIENCE-platform geldt het overigens niet: die rekenen op Dassaults eigen CGM-kern.

De cirkel is rond

Jon Hirschtick richtte na SolidWorks nog een bedrijf op, Onshape, dat CAD naar de browser bracht. In 2019 werd Onshape gekocht — door PTC.

De man die het paradigma van PTC leende en er hun markt mee openbrak, verkocht zijn volgende bedrijf uiteindelijk aan diezelfde partij.

Waar in Nederland met SolidWorks wordt gewerkt

Op één werkdag tekent iemand in Brabant er een tandwielkast mee, iemand in Twente een verpakkingslijn, iemand in Rotterdam de dekuitrusting van een jacht en iemand in Eindhoven de behuizing van een koffiemachine. Vier engineers, vier werelden, hetzelfde pakket.

Dat maakt SolidWorks een van de weinige CAD-programma's die zowel in de zware maakindustrie als in het consumentenproduct standaard is. In het Industrieel Product Ontwerp draait het voor tuingereedschap, verpakkingen en medische hulpmiddelen. In de Mechatronica en High-Tech komen constructie, aandrijving en besturing erin samen. In de jachtbouw en de maritieme sector gaat het om scheepsinterieur en dekuitrusting.

Zelfde software, ander werk

In de Werktuigbouwkunde staat maakbaarheid voorop: toleranties, lasconstructies, plaatwerk, een tekeningenset waar de werkplaats zonder navragen uit produceert.

In het Industrieel Product Ontwerp gaat het over vorm, spuitgietbaarheid, series van tienduizenden en een oppervlak dat er ook nog goed uit moet zien.

Een engineer die jarenlang stalen frames tekende, is niet vanzelf de juiste persoon voor een consumentenproduct in kunststof — en omgekeerd.

Waar het basispakket ophoudt

Er zijn bedrijven waar geen tekening meer de werkplaats in gaat. Alle maatvoering, toleranties en oppervlakte-eisen zitten in het 3D-model zelf, en de verspaner leest ze daar af.

Dat heet Model-Based Definition, het is een aparte module, en het is een van de weinige ontwikkelingen die het vak van tekenaar werkelijk verandert.

SolidWorks is dan ook niet één programma maar een reeks producten die apart worden gelicentieerd. Wat een bedrijf heeft aangeschaft, zegt daarom vaak meer over het werk dat er gedaan wordt dan de vacaturetekst zelf.

Wat de belangrijkste modules doen

• Simulation — sterkteberekening volgens de eindige-elementenmethode. Werktuigbouwkunde en constructie.
• Flow Simulation — stromings- en warmteberekening, inclusief HVAC en de koeling van elektronica. Proces, hightech en klimaat.
• Plastics — spuitgietsimulatie: vult de vorm, waar zitten de vloeinaden. Kunststof en verpakking.
• Electrical — schema's, en de koppeling van die schema's naar het 3D-model. Werktuigbouwkunde en paneelbouw.
• PDM en Manage — versiebeheer en datamanagement. Nodig zodra meer dan één tekenaar aan hetzelfde project werkt.
• CAM — van model naar G-code. Verspaning.
• MBD — produceren zonder tekening, alle productie-informatie in het model. High-end toelevering.
• Composer, Visualize en Inspection — technische documentatie, fotorealistische beelden en meetrapporten.
• eDrawings en DraftSight — delen met wie geen CAD heeft, en 2D.

Waarom dit rijtje ertoe doet

Zoek je werk, dan is dit de plek om te kijken vóór een sollicitatiegesprek. Staat er PDM in de vacature, dan werk je niet alleen. Staat er CAM, dan zit de werkplaats in hetzelfde gebouw en krijg je je eigen fouten terug — leerzaam, en niet iedereen wil het.

Dat 2D nog steeds in het rijtje staat, is geen overblijfsel. Leveranciers, klanten en oudere machines werken er nog volop mee, en dat zal de komende jaren niet veranderen.

SolidWorks in vergelijking met andere CAD-softwarepakketten

Waar SolidWorks ophoudt, staat CATIA klaar — en dat is hetzelfde huis. Dassault Systèmes bezit ze allebei, dus wie tegen de grenzen van het ene pakket aanloopt, wordt binnen het eigen concern doorverwezen naar het andere. Vliegtuigen en auto's worden in CATIA ontworpen, met andere prijskaartjes en een andere leercurve.

Daaronder ligt een markt waarin de verschillen kleiner zijn dan de verkooppraatjes suggereren.

De directe buren

• Inventor — van Autodesk, de meest directe concurrent. Sterk waar veel varianten van hetzelfde product worden gemaakt.
• Solid Edge — van Siemens, en draait op dezelfde rekenkern als SolidWorks. Combineert parametrisch werken met direct modelleren.
• Creo — van PTC, de opvolger van Pro/ENGINEER: het pakket dat parametrisch modelleren heeft bedacht.
• Siemens NX — een niveau zwaarder, met ontwerp, berekening en verspaning in één omgeving.
• Fusion — van Autodesk, cloudgebaseerd en met CAM standaard aan boord. Sterk bij kleine bedrijven en prototypebouw.
• Onshape — volledig in de browser, opgericht door de bedenker van SolidWorks en inmiddels eigendom van PTC.

Wat dit betekent als je van pakket wisselt

De denkwijze verhuist mee. Wie in Inventor of Solid Edge leerde opbouwen met een leidende maat en een doordachte volgorde, doet dat in SolidWorks binnen enkele weken net zo goed.

Wat niet meeverhuist zijn de sneltoetsen, de plek van de knoppen en de eigenaardigheden die je pas na een jaar kent. Dat is een kwestie van wennen, geen kwestie van omscholen.

Als je SolidWorks nu leert

Begin met de valkuil die niemand op school vertelt: een bestand dat één keer met een studentenlicentie is opgeslagen, draagt dat stempel voor altijd. Open je het later op kantoor in een commerciële versie, dan blijft het een educatief bestand — het is niet om te zetten.

Voor een schoolopdracht maakt dat niets uit. Voor een stageopdracht die het bedrijf daarna wil doorontwikkelen, wel. Werk je tijdens je stage aan iets dat het bedrijf echt gaat gebruiken, model dan op hun licentie, niet op die van jou.

Aan de licentie zelf hoef je verder niet veel te doen. Gebruikt je opleiding SolidWorks, dan loopt die via school, en in dat pakket zit vrijwel altijd de mogelijkheid om je certificaten kosteloos te halen — vraag ernaar bij je docent.

De certificaten, in volgorde

De CSWA, Certified SOLIDWORKS Associate, is het instapexamen: drie uur, bedoeld voor wie is opgeleid in het pakket.

De CSWP, Professional, ligt daarboven en gaat over snelheid en het aanpassen van bestaande modellen in plaats van ze opnieuw bouwen.

Daarna komt de reeks CSWPA-deelexamens op specifieke terreinen — plaatwerk, lasconstructies, surfacing, matrijzen, tekeningen. Wie de CSWP plus vier van die deelexamens heeft, mag op voor de CSWE, het Expert-niveau.

Eerlijk over wat die papieren waard zijn: de CSWA opent een deur bij je eerste sollicitatie en is daarna vrijwel uitgespeeld. De CSWP zegt wél iets, ook tegen iemand met tien jaar ervaring, omdat je hem niet haalt zonder het pakket werkelijk te beheersen.

Maar geen enkel certificaat weegt op tegen wat je laat zien. Drie modellen die je zelf hebt opgebouwd en waarvan je kunt uitleggen waarom je die maat leidend hebt gemaakt, zeggen een opdrachtgever meer dan een reeks afkortingen achter je naam.

De stap die school niet oefent

Op school krijg je een opdracht met een uitkomst die vaststaat.

In je eerste baan krijg je een model dat over twee jaar nog aanpasbaar moet zijn door een collega die jouw redenering niet kent, mét tolerantie, mét materiaal, mét een tekening waar de werkplaats zonder navragen uit kan produceren.

Wie dat verschil doorheeft, groeit in dit vak sneller dan wie de meeste knoppen kent.

SolidWorks lezen in een CV

De duurste zin in een CAD-vacature is "SolidWorks-ervaring vereist". Niet omdat het onwaar is, maar omdat het een kandidaat uitsluit die u had willen spreken.

Parametrisch modelleren is één vaardigheid, in verschillende pakketten verpakt. Wie acht jaar in Inventor of Solid Edge heeft gewerkt, denkt precies zoals uw tekenkamer denkt en is doorgaans binnen enkele weken productief.

Wat tijd kost is niet het pakket. Dat zijn uw normen, uw materialen, uw leveranciers en de manier waarop uw bedrijf een tekening opbouwt — en dat moet elke nieuwe medewerker leren, ook iemand met twintig jaar SolidWorks achter de rug.

Wat de modules verraden

Het versienummer zegt niets en het aantal jaren weinig. De modules die iemand noemt, verraden wat hij werkelijk deed:

• Simulation — sterkteberekeningen; deze kandidaat zat vroeg in het ontwerpproces.
• Plaatwerk en lasconstructies — maakbaar tekenen voor een eigen werkplaats.
• PDM — versiebeheer, meerdere tekenaars op hetzelfde project. Groeit u van één naar drie tekenaars, dan is dit goud waard.
• MBD — produceren zonder tekening, alle informatie in het 3D-model. Komt alleen voor bij toelevering op hoog niveau.
• CAM — kent de brug naar de verspaning.

De vraag die het onderscheid maakt

Let daarnaast op het verschil tussen 3D-modelleren en productiedocumentatie. Dat zijn in de praktijk twee vakken.

Iemand kan prachtige modellen bouwen en toch nooit een complete tekeningenset met toleranties, materiaalspecificatie en lasaanduidingen hebben afgeleverd. Zoekt u iemand die uw werkplaats zonder navragen kan laten produceren, dan is dát het punt om naar te vragen.

Over certificaten: de CSWA komt u vooral bij schoolverlaters tegen. De CSWP zegt meer, want die haalt niemand zonder het pakket werkelijk te beheersen. Beide zijn een aanvulling op werk dat iemand kan laten zien, nooit een vervanging ervan.

Wilt u in één vraag weten met wie u te maken heeft, stel dan deze: hoe bouwt u een model op dat over twee jaar nog aanpasbaar is door een collega die uw redenering niet kent?

Wie daar helder op antwoordt — over welke maat leidend is en wat er meebeweegt — beheerst het vak. Wie begint over welke knoppen hij kent, bedient het programma. Dat verschil kost u later ontwerpuren en is aan een CV vrijwel nooit te zien.

SolidWorks op de Nederlandse arbeidsmarkt

Op dit moment vragen 16 opdrachtgevers in ons netwerk om SolidWorks-ervaring, en werken 22 engineers in ons bestand met het pakket.

Die twee getallen komen rechtstreeks uit onze eigen database en veranderen mee. Ze staan hier omdat ze iets zeggen wat geen enkele vacaturebank kan navertellen: niet hoeveel advertenties er online staan, maar hoeveel bedrijven wij persoonlijk kennen en hoeveel engineers wij persoonlijk gesproken & gescreend hebben.

Veelgestelde vragen